1991 Regie over het levenseinde
Boudewijn Chabot en (de pil van) Huib Drion
eerste   vorige   homepage   volgende   laatste

Nederland maakt in 2002 internationaal naam en faam als eerste land met een wettelijke regeling voor euthanasie. Dat wierp een schaduw over de reputatie van ’s lands palliatieve zorg. Zeker omdat er al voorlopers waren inzake eigen regie over het levenseinde, zoals Chabot en de pil van Drion.

De psychiater Boudewijn Chabot is op dat vlak een even spraakmakend als controversieel figuur. Hij is een stevig pleitbezorger voor zelf-euthanasie waarbij de arts geen actieve handeling verricht (verschil met euthanasie). Chabot werd in 1941 geboren in Nederlands-Indië. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij een tijdje geïnterneerd in een zogenaamd jappenkamp. Daarna studeerde hij geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam waar hij in 1968 het artsenexamen aflegt. Aansluitend gaat hij zich specialiseren tot psychiater aan de Erasmus universiteit en in Londen.
In de zomer van 1991 hielp hij de lichamelijk gezonde Hilly B. haar leven te beëindigen door bepaalde medicijnen beschikbaar te stellen. Ze was alle plezier in het leven verloren na de tragische dood van haar beide zonen. Een eerdere zelfmoordpoging met opgespaarde medicijnen mislukte.

Op 19 oktober van dat jaar pleit de oud-hoogleraar en oud-raadsheer bij de Hoge Raad Huib Drion in een opinie-essay in NRC Handelsblad voor het beschikbaar stellen van dodelijke medicijnen aan mensen die op een humane wijze uit het leven willen stappen: het zelfgewilde einde van oude mensen. Een jaar later verschijnt een boek onder dezelfde titel. Sindsdien is 'de pil van Drion' een bekend begrip.

De hulp die Chabot aan mevrouw B. geeft, krijgt bekendheid via de media en hij wordt gerechterlijk vervolgd. In eerste instantie wordt hij door de Hoge Raad (in het zogenaamde behoedszaamheidsarrest) vrijgesteld van rechtsvervolging omdat hij gehandeld heeft in een noodsituatie maar in hoger beroep wordt hij schuldig verklaard voor hulp aan zelfdoding, weliswaar zonder straf.
Aan het (keuze)menu natuurlijk sterven, palliatieve zorg, euthanasie en zelfmoord wordt door deze initiatieven de zelf-euthanasie of auto-euthanasie toegevoegd. Het kan een optie zijn in situaties waarin een arts euthanasie weigert, en waardiger dan eenzaam te kiezen voor de trein of het touw. Net als euthanasie kan zelf-euthanasie sereen in dialoog en betrokkenheid met de naasten volbracht worden.

Boudewijn Chabot beperkt zich niet tot de klinische praktijk maar gaat uitvoerig publiceren naar aanleiding van deze situatie. Zo verschijnt in 1996 Sterven op drift en in 2001 Sterfwerk. In 2000 publiceert het Tijdschrift voor psychiatrie ook verschillende bijdragen over het thema. Enkele jaren later, in 2007, volgt dan de promotie van Boudewijn Chabot aan de Universiteit van Amsterdam. De bekende socioloog Abram de Swaan is zijn promotor.

Aansluitend bij het gedachtengoed van Chabot ontstaat begin 2010 het burgerinitiatief Uit vrije wil. Men ijvert voor legalisatie van stervenshulp in situaties van voltooid leven. Tot de initiatiefgroep behoren onder meer de voormalige minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur Hedy D’Ancona, jeugdschrijver en politicus Jan Terlouw en neurobioloog Dick Swaab. Eind 2013 wordt het gedachtengoed van het intiatief overgedragen aan de NVVE.

In 2014 publiceert Boudewijn Chabot in samenwerking met de journaliste Stella Braam het boek Uitweg waarin ze opnieuw pleiten voor acceptatie van zelfeuthanasie en drie methoden beschrijven: stoppen met eten en drinken (versterven), bepaalde dodelijke medicijnen nemen en de heliummethode. Ook de juridische context van zelf-euthanasie wordt beschreven. Naast het boek komt ook de website www.eenwaardiglevenseinde.nl en een DVD Sterven in eigen regie met vijf ooggetuigenissen uit.

De pleidooien van Boudewijn Chabot en Huib Drion maken niet alleen vaak heftige discussies los, maar dwongen ook verschillende medische beroepsgroepen tot bezinning. Zo publiceert artsenorganisatie KNMG in 2015 een richtlijn voor professionals in de gezondheidszorg hoe professioneel om te gaan met mensen die bewust afzien van eten en drinken om de dood te bespoedigen.
In de herfst van 2015 komt de NVVE met het voorstel de zogenaamde laatste-wil-pil legaal te maken in Nederland, onder meer omdat nu via internet vanuit het buitenland al veel illegaal te bestellen is. Begin 2016 haalt de 95-jarige Dordtenaar Piet Jiskoot de landelijke pers met zijn eis/pleidooi voor legalisering van de pil van Drion. Hij is levensmoe, en beweert voor honderdduizend senioren te spreken. Een commissie onder leiding van oud-SCP-directeur Paul Schnabel komt in dezelfde tijd met het advies dat 'voltooid leven' een onvoldoende heldere categorie is om de euthanasie-wetgeving aan te passen. De bestaande wet biedt voldoende ruimte om daar een professionele omgang mee te vinden, aldus de commissie. Een mening die overigens door de regering niet werd overgenomen. Zij kondige in het najaar van 2016 aan wel aan een wetswijziging te willen werken.

De discussie over zelf-euthanasie en de pil van Drion hebben het imago van Nederland inzake levenseinde mee vorm gegeven. Zo pakt de Amerikaanse politicus Rick Santorum begin 2012 uit met de uitspraak dat in Nederland ouderen schrik hebben van het ziekenhuis omdat zorgbehoevendheid daar automatisch aanleiding zou zijn voor onvrijwillige euthanasie (moord dus). De feitelijke onjuistheid van zijn uitspraken werd wel beschreven (bijvoorbeeld in de Washington Post) maar de toon was gezet.

Publicatiedatum: 12-08-2016
Datum laatste wijziging :07-12-2016
Auteur(s): Jan Steyaert,
Verder studeren
Literatuur
Aanvullend materiaal
Studieopdrachten Klik hier om de studieopdrachten te bekijken
Bewegende beelden

Canon palliatieve zorg - getuigenissen
Gerrit van der Wal werkte tussen 1985 en 1996 bij de inspectie in Noord-Holland en speelde een belangrijke rol in het openbreken van de ‘black box’ over euthanasie en de ontwikkeling van wat hij toen liever als ‘levenseinde zorg’ betitelde.

YouTube, 6 februari 2012 | In zijn campagne om kandidaat te worden voor de Conservative Party beweert Rick Santorum met droge ogen dat in Nederland bejaarden niet meer naar ziekenhuizen durven te gaan omdat ze daar een grote kans lopen vermoord te worden. De helft van de euthanasiegevallen in Nederland is volgens Santorum helemaal niet vrijwillig. Santorum is een van de meest uitgesproken voorbeelden over de spookverhalen die over Nederland de ronde doen.

eerste   vorige   homepage   volgende   laatste